Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ
đường bộ phía Bắc

Khi mặt trời chưa kịp ló rạng sau dãy núi đá vôi vùng Tam Điệp, những cán bộ áo phản quang của Trung tâm điều hành tuyến cao tốc (TMC) nút Đồng Giao thuộc Trung tâm Kỹ thuật và Công Nghệ đường bộ phía Bắc –  đã có mặt trên tuyến cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45. Lặng thầm bên những cột camera, biển báo điện tử và tủ thiết bị, họ ngày ngày chăm sóc, “bắt bệnh” cho hệ thống giao thông thông minh (ITS) – bộ phận được ví như “đôi mắt” và “hệ thần kinh” của tuyến cao tốc.

Tổ duy tu, bảo dưỡng ITS của TMC Đồng Giao bắt đầu một ngày làm việc từ sáng sớm trên tuyến cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45.

Bắt đầu ngày làm việc từ tinh mơ

Trên tuyến cao tốc, mỗi phần việc đều phải tính đến an toàn của dòng xe đang lưu thông. Vì vậy, công việc bảo trì, bảo dưỡng hệ thống ITS của TMC Đồng Giao thường được bố trí vào khung giờ sáng sớm, khi lưu lượng phương tiện còn thấp. Trước khi chạm tay vào thiết bị, tổ công tác đặt biển cảnh báo, bố trí cọc tiêu hình nón và phân luồng tạm thời, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho cả người lao động lẫn người tham gia giao thông.

“Mỗi ca làm việc, an toàn luôn là yêu cầu đầu tiên. Chúng tôi xác định rõ vị trí, chuẩn bị đầy đủ dây an toàn, thiết bị bảo hộ rồi mới triển khai”, một thành viên trong tổ chia sẻ. Chiếc xe bán tải gắn đèn cảnh báo, vài thùng đồ nghề, bình nước và những bộ đồ bảo hộ – đó là hành trang quen thuộc theo họ suốt dọc tuyến.

Công việc thường bắt đầu khi mặt trời chưa lên để hạn chế ảnh hưởng đến an toàn giao thông.

Công việc thầm lặng trên độ cao

Phần lớn thiết bị ITS được lắp đặt trên các cột cao, giá long môn vắt ngang tuyến hoặc trên những trụ cao hàng chục mét. Để vệ sinh ống kính camera, hiệu chỉnh góc quan sát hay kiểm tra biển báo điện tử (VMS), người duy tu phải trèo thang, đeo dây an toàn và làm việc nhiều giờ giữa nắng gió. Mỗi chiếc camera được lau sạch, mỗi điểm tiếp xúc được siết lại đều góp phần giữ cho hình ảnh truyền về trung tâm luôn rõ nét, kịp thời.

Camera giám sát chính là “đôi mắt” của tuyến đường: phát hiện sự cố, ùn tắc, tai nạn hay phương tiện dừng đỗ bất thường để trung tâm điều hành xử lý nhanh nhất. Chỉ một ống kính mờ bụi hay một góc quay lệch cũng có thể tạo ra “điểm mù”. Bởi vậy, công việc tưởng chừng đơn giản ấy lại đòi hỏi sự tỉ mỉ và tinh thần trách nhiệm rất cao.

Vệ sinh, hiệu chỉnh camera giám sát giao thông – “đôi mắt” của hệ thống ITS

Bảo dưỡng camera và thiết bị trên cột cao, được cấp nguồn bằng pin năng lượng mặt trời kết hợp tua – bin gió cỡ nhỏ.

“Bắt bệnh” cho thiết bị

Đằng sau những hình ảnh trực quan trên màn hình điều hành là cả một hệ thống thiết bị tinh vi: tủ điều khiển ngoại vi, bộ chuyển mạch và truyền dẫn, nguồn điện dự phòng, ắc – quy, pin mặt trời cùng hệ thống cáp chạy dọc tuyến. Người thực hiện công việc duy tu không chỉ lau chùi, siết bắt mà còn phải đo kiểm dòng điện, điện áp, kiểm tra kết nối truyền dẫn và thay thế kịp thời những linh kiện có dấu hiệu xuống cấp.

Với chiếc đồng hồ đo và bộ dụng cụ chuyên dụng trên tay, họ kiên nhẫn rà soát từng đầu nối trong tủ kỹ thuật. Một mối nối lỏng, một thiết bị quá nhiệt hay một nguồn điện chập chờn nếu không được phát hiện sớm đều có thể khiến một đoạn tuyến “mất tín hiệu”. Công tác bảo trì, bảo dưỡng vì thế mang ý nghĩa phòng ngừa: giữ cho hệ thống vận hành ổn định, liên tục, hạn chế tối đa sự cố.

Đo kiểm các thông số kỹ thuật trong tủ điều khiển ngoại vi đặt dọc tuyến cao tốc.

Vì dòng xe an toàn, thông suốt

Tuyến cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45 là một trong những đoạn tuyến quan trọng thuộc cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đi qua địa bàn các khu vực Ninh Bình và Thanh Hóa. Trên hành trình đó, hệ thống ITS đóng vai trò “bộ não” giúp giám sát, điều hành giao thông và hỗ trợ xử lý sự cố. Việc duy trì hệ thống vận hành theo các tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành về giao thông thông minh là yêu cầu thường xuyên, đòi hỏi đội ngũ duy tu phải bám tuyến, bám thiết bị.

Công việc của những người làm công tác bảo trì ITS hiếm khi xuất hiện trước ống kính, cũng ít khi được nhắc tới. Nhưng mỗi khi một chiếc camera ghi lại kịp thời một tình huống nguy hiểm, mỗi khi một tấm biển báo điện tử kịp cảnh báo cho hàng nghìn phương tiện, ở phía sau đó là mồ hôi của những người đã lặng lẽ trèo cao, đo kiểm và chăm chút từng thiết bị.

Lặng thầm mà bền bỉ, đội ngũ cán bộ, người lao động của TMC Đồng Giao vẫn ngày ngày giữ cho “đôi mắt thần” trên cao tốc luôn sáng – để mỗi chuyến xe trên tuyến Mai Sơn – Quốc lộ 45 thêm an toàn và thông suốt./.